Met wereldwijd 70 miljoen patenten kan het geen kwaad om - voor je een kostbaar R&D-traject ingaat - te kijken of de weg die je wilt bewandelen wel zo nieuw is. “Ondernemers kijken vaak pas laat naar bestaande octrooien. Door deze te bekijken, krijg je een goed beeld van de markt. Je ziet wie er al met een bepaalde ontwikkeling bezig is", zegt Odilia Knap, manager bij NL Octrooicentrum. Dat zoeken kan in verschillende databases, zowel binnen de eigen landsgrenzen als internationaal. Het zoekproces blijft wel tamelijk ingewikkeld, erkent Knap. Niet alleen door de hoeveelheid patenten, maar ook door de calssificaties. "Technieken zijn onderverdeeld in subklassen, waardoor je vaak vrij diep moet zoeken. En de taal is ook anders dan velen gewend zijn. Een nieuwe pen zal bijvoorbeeld niet als zodanig vermeld staan, maar als schrijfinstrument. Dat vergt een omslag."

Strategie

Zelf een octrooi aanvragen is vooral een kwestie van afwegen. Een innovatie zo lang mogelijk onder de pet houden, lijkt bescherming te bieden, maar het aanvragen van een octrooi kent ook voordelen. De eerste achttien maanden is een octrooi namelijk niet openbaar. “Met een octrooiaanvraag leg je officieel de datum van je innovatie vast, zodat je kunt aantonen de uitvinder te zijn”, vult Knap aan. Het moment van aanvragen hangt ook sterk af van de levenscyclus van een product. Is het moment daar, dan volgt ook de keuze voor de regio, die mede wordt bepaald door de afzetmarkt. Wederom een strategische overweging dus. Zeker aangezien de kosten flink kunnen oplopen als je in meer landen octrooi aanvraagt. Toch lijkt een brede benadering aan het begin handig. Knap: "Gedurende de rit kun je besluiten landen af te laten vallen. Soms blijkt dat jouw product niet aanslaat in een markt. Gemiddeld genomen vragen ondernemers een octrooi aan voor vijf à zes landen.” De octrooien die de afgelopen jaren zijn aangevraagd, komen steeds vaker tot stand door samenwerking tussen kennisinstellingen en de markt. Knap noemt bijvoorbeeld een hydraulisch platform om over te stappen tussen schepen of op een olieplatform dat in Delft is ontwikkeld. En een inklapbare waterkering die op Nederlandse bodem is ontwikkeld en hoge ogen gooit in de Verenigde Staten.

Licentie en vrijgeven

Inzicht in octrooien blijkt niet alleen belangrijk voor bescherming van eigen ideeën. Op sommige octrooien is het ook mogelijk een licentie te nemen, zodat je de onderliggende toepassing kunt gebruiken voor verdere innovatie. En dat kan bijvoorbeeld als katalysator werken wanneer geoctooieerde kennis niet de weg naar de markt weet te vinden. Knap: "Bedrijven moeten wel zelf contact opnemen met elkaar om licentiemogelijkheden bespreken." Hoewel het uiteindelijk vrijkomen van een octrooi klinkt als een nadeel, hoeft dit in een breder perspectief niet zo te zijn. "Dat betekent dat anderen er vrij mee aan de slag kunnen en de markt in zijn geheel een boost krijgt. R&D-euro's zijn duur. Door voort te borduren op bestaande kennis, is het makkelijker en vaak goedkoper om te innoveren."