“Het draait niet alleen om de problematiek van het hergebruik van grondstoffen; ook het creëren van economische potentie door toevoeging van extra functionaliteit speelt een rol”, vertelt Ardi Dortmans, Program Manager Circular Economy bij TNO.

Steeds meer bedrijven zien de mogelijkheden van het vinden van nieuwe toepassingen voor bestaande grondstoffen. Dortmans: “Een startup als Ioniqa heeft bijvoorbeeld een methode ontwikkeld om uit de kunststof van oude PET-flessen een nieuwe basisgrondstof te maken. Dit in tegenstelling tot het ‘normale’ recyclen, waarbij de hele fles opnieuw wordt gebruikt. Ook in de bouwsector wordt al veelvuldig gebruik gemaakt van slimme materialen. TNO heeft daarvoor met bedrijven nieuwe cementen of lijmverbindingen ontwikkeld die later weer makkelijk uit elkaar te halen zijn.” Hij gaat verder: “Drie elementen spelen een grote rol als men het heeft over het slim inzetten van nieuwe materialen in een circulaire economie. Uiteraard zijn een slim ontwerp en productieproces van belang, maar ook met slim hergebruik van diezelfde materialen moet op een later tijdstip rekening worden gehouden. Daarnaast zal men de logistieke processen moeten optimaliseren. Hoe zit het met bijvoorbeeld afval of goederenstromen in een bepaald systeem? Met sensoren in producten of afvalbakken kan beter worden voorspeld welke materialen zich waar in een product bevinden. Deze kunnen dan op een later tijdstip makkelijker gescheiden en hergebruikt worden. Als laatste speelt de feitelijke recyclevraag een rol.

Dortmans vervult zijn functie samen met zijn collega Chris Bremmer. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het sturen van de inhoud en het geven van richting bij TNO op dit terrein. “Daarbij moeten wij twee aspecten proberen te verenigen”, vertelt Dortmans. “Ten eerste houden wij ons bezig met het bedenken van oplossingen voor problematiek met een maatschappelijke relevantie, bijvoorbeeld het hergebruik van materialen uit afval. Tegelijkertijd speelt het creëren van nieuwe gebruikswijzen met economisch potentieel voor de industrie een rol. Hij geeft een voorbeeld: “Het is nu al mogelijk om uit plastic de koolstof- en waterstofatomen te scheiden en die opnieuw te gebruiken. Maar voordat dit in de praktijk ook op grote schaal zal gebeuren, zal het economisch rendabel moeten zijn. En hoe ga je die economische waarde realiseren? Philips is begonnen met het leasen van verlichting in plaats van dit te verkopen. Beheer en onderhoud wordt zo uit een bedrijf haar handen genomen. Aan het einde van de levensduur zorgt Philips voor het hergebruik van eventuele overgebleven grondstoffen uit de lichtoplossingen; een verschuiving naar een servicemodel. De verantwoordelijkheid ligt hierin dus ook voor een deel bij de bedrijven zelf: nieuwe businessmodellen waarbij smart materials een rol spelen.”