“Als je klein bent, kun je adequater reageren op snelle ontwikkelingen en innovatief zijn”, zegt prof. Marcel Creemers, voorzitter van stichting Hollands Glorie. Dat is een initiatief van vijf Nederlandse ICT-bedrijven die bewust niet groot willen worden, maar in samenwerking een hoog niveau van innovatie willen aanbieden.

Grote organisaties en bedrijven zijn log, niet flexibel, traag, hebben veel legacy en besteden daar ook veel energie aan. Zij raken achter, worden voorbijgestreefd en komen door hun omvang in de problemen. Uit onderzoek blijkt dat grote bedrijven weliswaar goede omzet- en winstcijfers hebben, maar dat hun Return On Assets flink is gedaald: in de VS van 4,1 procent in 1965 tot 0,9 procent in 2012. Dat betekent dat die bedrijven steeds minder efficiënt worden in het exploiteren van hun kapitaal.

Decentralisatie

Veel bedrijven komen daarom terug van het streven om groot te zijn, weet Creemers. “Philips-topman Van Houten zei laatst dat Philips te traag is geworden en te centraal wordt aangestuurd. Hij wil naar een systeem van ondernemende bedrijven die slim samenwerken. Ook bij de overheid zie je deze beweging, waarbij taken worden overgeheveld naar gemeenten. Met name in de zorg is decentralisatie onvermijdelijk. Het uitgangspunt is nu om zorg dicht bij de burger te organiseren, dus met naasten en buren.”

Creemers heeft in het verleden concernstrategie gedaan bij een bank. Ook in die wereld zag hij ondernemingen alleen maar groter worden. “Het financiële palet is erg gegroeid, wat heeft geleid tot schaalvergroting. Maar op een gegeven moment wordt je als bedrijf te complex en te ‘zwaar’. Je ziet dat bij banken, bij de politie, bij woningcorporaties… Ik geloof sterk in de kracht van decentralisatie: concentreren op waar je goed in bent, en de rest er uit gooien.”

Gestandaardiseerd

Volgens Creemers is deze ontwikkeling volop gaande. Doordat grote bedrijven en organisaties taken afstoten, ontstaan kleine bedrijfjes die uit grote bedrijven voortkomen. Die ontwikkeling is mogelijk omdat veel zaken in de wereld tegenwoordig zijn gestandaardiseerd. “Vroeger zag je overal mainframe computers en was iedereen bezig om zelf systemen te bouwen in uiteenlopende computertalen. Er was bijvoorbeeld nog geen bancaire software. Dat kwam later pas. Door standaardisering ontstaat een markt voor ICT-producten. Nu schrijft bijna niemand meer eigen software, je kunt voor van alles gebruiksvriendelijke softwarepakketten en services kopen.”

ICT hoeft dus geen belemmering te zijn bij decentralisatie. Grote bedrijven kunnen in dit proces wel problemen tegenkomen, maar zij kunnen zich daarin laten adviseren door gespecialiseerde kleine bedrijven. Creemers maakt de vergelijking met een groot schip dat een haven binnenvaart: “Daar komen kleine bootjes omheen om het schip de haven in te loodsen. Zoiets zie je nu gebeuren bij sommige grote bedrijven, die bijvoorbeeld een campus om zich heen aanleggen voor kleine bedrijven. Ik ben blij dat dat nu breed ontdekt wordt. En ik voorzie veel kansen voor kleine, flexibele en innovatieve ondernemers.”